Fontanna Neptuna – symbol morskiej potęgi Gdańska

Nie ma w Gdańsku bardziej rozpoznawalnej fontanny niż ta z Neptunem na Długim Targu. Postawiona w 1633 roku według projektu Abrahama van den Blocke’a, od początku miała podkreślać związek miasta z morzem i handlem. Mimo że rzeźbę odlano w brązie, a czasza i trzon wykonano z czarnego marmuru, to najciekawsza jest historia cieknącej z niej… wódki. Legenda głosi, że podczas jednego z uroczystych przyjęć król Jan III Sobieski miał podobno nalać do fontanny alkohol, by uczcić Gdańsk. Prawda jest mniej bajkowa, ale równie intrygująca – w XVIII wieku fontanna pełniła funkcję zbiornika wody pitnej dla okolicznych mieszkańców. Przetrwała II wojnę światową, choć w 1945 roku została poważnie uszkodzona. Dopiero w 1954 roku powróciła na swoje miejsce, a w 2014 przeszła gruntowną renowację.

• Lokalizacja: Długi Targ, Główne Miasto
• Data powstania: 1633 (rzeźba), 1549 (pierwsze wzmianki o studni)
• Materiał: brąz (figura), marmur (cokół)
• Ciekawostka: Była jedną z pierwszych fontann w Europie, która nocą była iluminowana.

Fontanna Jakuba – ślad po patrycjuszowskim rodzie Schopenhauerów

We Wrzeszczu, u zbiegu ulic Miszewskiego i Schopenhauera (dawniej Langfuhr), stoi mniej znana, ale fascynująca fontanna Jakuba. Jej historia sięga 1616 roku, kiedy to patrycjuszowski ród von Kleefeld, a konkretnie Jakub von Kleefeld, ufundował ją jako ozdobę swojego ogrodu. W XIX wieku trafiła w ręce rodziny Schopenhauerów – to tu przez kilka lat mieszkał młody Arthur Schopenhauer, późniejszy filozof. Fontanna przetrwała burzliwe dzieje Wrzeszcza, ale w latach 60. XX wieku, podczas budowy nowej drogi, została zdemontowana i na szczęście odrestaurowana w 2008 roku. Dziś stanowi centrum skweru, a jej najciekawszym elementem jest płaskorzeźba przedstawiająca morskiego konika – symbol handlu i żeglugi, który przypomina o kupieckich korzeniach fundatorów.

• Lokalizacja: skwer przy ul. Miszewskiego, Gdańsk Wrzeszcz
• Data powstania: 1616
• Fundator: Jakub von Kleefeld, później własność Arthur Schopenhauer
• Stan obecny: w pełni sprawna, otoczona ławkami i zielenią

Fontanna z lwami w Parku Oliwskim – perła rokokowej ornamentyki

Spacerując po Parku Oliwskim, nie sposób przejść obojętnie obok fontanny zdobionej rzeźbami lwów. Powstała w 1757 roku na zlecenie opata cystersów, Jacka Rybińskiego. To doskonały przykład rokokowego przepychu: misterna kamienna misa wsparta na postumentach, a wokół niej cztery marmurowe lwy z uniesionymi łapami. Każdy z nich jest nieco inny – jeden trzyma tarczę herbową, drugi gałązkę oliwną, trzeci rybę, czwarty kotwicę. Fontanna pierwotnie stała przed pałacem opatów, a woda tryskała ze smoczych głów umieszczonych przy lwich pyskach. Ciekawostką jest fakt, że w czasie II wojny światowej lwy zostały ukryte przez niemieckiego konserwatora zabytków w pobliskich stodołach, dzięki czemu uniknęły zniszczenia. Po wojnie fontannę odbudowano, a ostatnia renowacja miała miejsce w 2000 roku. Dziś to jedno z najchętniej fotografowanych miejsc w Oliwie.

• Lokalizacja: Park Oliwski, przed Pałacem Opatów
• Data powstania: 1757
• Styl: rokoko
• Symbolika: lwy reprezentują cztery żywioły i chwałę zakonu cystersów

Każda z tych trzech fontann opowiada inną historię: Neptun – o morskiej potędze, Jakub – o patrycjuszowskiej dumie, a lwy w Oliwie – o cysterskim kunszcie i miłości do sztuki. Spacer ich śladem to podróż przez epoki i losy Gdańska, które warto poznać osobiście.